Nauka dla dorosłych z Ukrainy w Polsce: bezpłatna szkoła, KKZ i uznanie świadectwa

Kto uczy się na zasadach jak Polak

Prawo oświatowe (art. 165 ust. 3) wymienia grupy cudzoziemców, którzy korzystają z nauki w publicznych szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia, szkołach policealnych oraz z kwalifikacyjnych kursów zawodowych (KKZ) na warunkach dotyczących obywateli polskich. W publicznej szkole oznacza to naukę bez czesnego.

Dla osób z Ukrainy najważniejsze są te pozycje z listy:

• osoby korzystające z ochrony czasowej w Polsce;
• osoby z kartą pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” albo z wizą Schengen lub krajową wydaną w celu pracy;
• osoby z zezwoleniem na pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE;
• osoby z zezwoleniem na pobyt czasowy wydanym m.in. w związku z pracą wysoko wykwalifikowaną, pracą sezonową, studiami lub połączeniem z rodziną (art. 127, 137a, 159 ust. 1, 176 ustawy o cudzoziemcach);
• posiadacze ważnej Karty Polaka, osoby ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą, zgodą na pobyt humanitarny lub tolerowany, a także osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową.

A jeśli Twojego dokumentu nie ma na liście

Cudzoziemiec spoza tych grup też może się uczyć w publicznej szkole dla dorosłych, policealnej lub na KKZ, ale jako stypendysta albo odpłatnie (art. 165 ust. 5). Wysokość opłaty ustala organ prowadzący szkołę, czyli zwykle powiat lub miasto, i może z niej całkowicie lub częściowo zwolnić.

W praktyce najpierw sprawdź, jaki dokument pobytowy masz dziś i do kiedy jest ważny. To on decyduje o zasadach, a nie samo obywatelstwo. Status może się zmienić w trakcie nauki, więc warto zapytać w sekretariacie, jakie dokumenty szkoła przyjmuje.

Szkoła dla dorosłych: wiek i wymagane wykształcenie

Do szkoły dla dorosłych przyjmuje się osoby pełnoletnie oraz te, które kończą 18 lat w roku kalendarzowym przyjęcia (art. 4 pkt 29). Taką szkołą może być szkoła podstawowa dla dorosłych albo liceum ogólnokształcące dla dorosłych, często w formie zaocznej, w centrach kształcenia ustawicznego (CKU).

Do liceum dla dorosłych potrzebne jest ukończenie ośmioletniej szkoły podstawowej albo gimnazjum (art. 141). Jeśli masz świadectwo z Ukrainy, szkoła może poprosić o jego uznanie, o czym niżej. Po liceum dla dorosłych można przystąpić do matury, a z nią ubiegać się o studia.

Szkoła policealna i KKZ: zawód, ale z warunkiem językowym

Kwalifikacyjny kurs zawodowy pozwala zdobyć jedną kwalifikację z zawodu i przystąpić do egzaminu zawodowego. Cudzoziemcy z listy powyżej robią go na tych samych zasadach co Polacy.

Szkoła policealna ma dodatkowy warunek. Od 1 września 2025 r. cudzoziemiec może się w niej uczyć, zarówno w publicznej, jak i niepublicznej, tylko po przedłożeniu certyfikatu znajomości języka polskiego co najmniej na poziomie B1 (art. 165 ust. 5a). Chodzi o państwowy certyfikat z ustawy o języku polskim, a nie zaświadczenie z kursu. Jeśli planujesz szkołę policealną od września lub lutego, zapisz się na egzamin certyfikatowy z wyprzedzeniem.

Jak uznać świadectwo z Ukrainy

Świadectwa wydane za granicą uznaje się według umów międzynarodowych, a jeśli umowa nie stanowi inaczej, w drodze decyzji kuratora oświaty (art. 93 ustawy o systemie oświaty). Właściwy jest kurator według miejsca zamieszkania. Kurator porównuje przebieg nauki za granicą z nauką w polskiej szkole publicznej: treści, czas nauki i uprawnienia, jakie świadectwo daje w kraju wydania.

Jeśli zdobycie oryginału lub duplikatu świadectwa jest bardzo trudne, na przykład u osoby poszkodowanej w wyniku konfliktu zbrojnego, wykształcenie można potwierdzić decyzją administracyjną w osobnej procedurze (art. 93a). Dla osób ze statusem uchodźcy lub ochroną uzupełniającą decyzję wydaje kurator oświaty w Warszawie (mazowiecki).

Plan na najbliższe tygodnie

Szkoły dla dorosłych uczą w semestrach — przepisy mówią o przyjęciu „na semestr pierwszy”. Część szkół przyjmuje słuchaczy nie tylko od września, ale też od drugiego semestru roku szkolnego, więc o nabór od lutego warto zapytać już teraz:

• Sprawdź swój dokument pobytowy i porównaj go z listą z art. 165 ust. 3.
• Znajdź CKU lub szkołę dla dorosłych w swoim powiecie i zapytaj o termin naboru oraz listę dokumentów.
• Zbierz świadectwa z Ukrainy z tłumaczeniem przysięgłym; zapytaj szkołę, czy wymaga decyzji kuratora o uznaniu.
• Jeśli celem jest szkoła policealna, zaplanuj egzamin certyfikatowy z polskiego na poziomie B1.
• Jeśli chcesz szybciej zdobyć zawód, zapytaj o KKZ — zwykle trwa krócej niż cała szkoła.