Uczniowie z Ukrainy w roku 2026/2027: koniec specustawy, powrót do zasad ogólnych

Co się zmieniło

Specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w dużej części wygasła 5 marca 2026 r., ale szkolne rozwiązania przedłużono do końca roku szkolnego — do 31 sierpnia 2026 r. Obejmowały one m.in. oddziały przygotowawcze na szczególnych zasadach, dodatkowe lekcje polskiego, finansowanie dodatkowych zadań, bezpłatny transport i pomoc materialną. Po tym terminie, jak pisał portal Prawo.pl, szkoły wracają do zwykłych zasad.

W praktyce oznacza to, że od 1 września 2026 r. uczniów z Ukrainy obejmują te same przepisy, co innych uczniów niebędących obywatelami polskimi — przede wszystkim art. 165 Prawa oświatowego.

Prawo do nauki na zasadach jak Polacy

Cudzoziemcy podlegający obowiązkowi szkolnemu korzystają z nauki w publicznych szkołach podstawowych na warunkach dotyczących obywateli polskich, a w szkołach ponadpodstawowych — do ukończenia 18 lat lub ukończenia szkoły. Osoby korzystające z ochrony czasowej mają też prawo do nauki na zasadach jak Polacy m.in. w szkołach dla dorosłych, branżowych II stopnia, policealnych i na kwalifikacyjnych kursach zawodowych.

Wsparcie przewidziane w zasadach ogólnych

Art. 165 Prawa oświatowego przewiduje kilka form pomocy dla uczniów, którzy nie znają polskiego albo znają go za słabo, by się uczyć:

• dodatkowa, bezpłatna nauka języka polskiego — nie dłużej niż przez 24 miesiące; organizuje ją organ prowadzący szkołę;
• pomoc osoby władającej językiem kraju pochodzenia, zatrudnionej jako pomoc nauczyciela — nie dłużej niż 12 miesięcy;
• dodatkowe zajęcia wyrównawcze z przedmiotów — nie dłużej niż 12 miesięcy;
• oddział przygotowawczy, który może zorganizować organ prowadzący — nauka w nim trwa do końca roku szkolnego, z możliwością skrócenia lub przedłużenia o rok;
• nauka języka i kultury kraju pochodzenia, organizowana w szkole przez placówkę dyplomatyczną lub stowarzyszenie danej narodowości.

Ważne: liczy się okres, nie data

Limity 24 i 12 miesięcy liczą się od rozpoczęcia korzystania z danej formy pomocy. Dzieci, które uczą się w Polsce od 2022 r., mogły już ten okres wykorzystać. Warto zapytać w szkole, czy dziecku nadal przysługują dodatkowe lekcje polskiego i w jakim wymiarze.

Co zrobić przed 1 września

Kilka spraw warto załatwić od razu:

• Porozmawiaj z wychowawcą lub pedagogiem o tym, jakie wsparcie szkoła zaplanowała dla dziecka w tym roku.
• Jeśli dziecko ma trudności w nauce niezwiązane z językiem, rozważ diagnozę w poradni psychologiczno-pedagogicznej — opinia daje prawo do dostosowań, także na egzaminach.
• Sprawdź, czy w Twojej okolicy działa nauka języka ukraińskiego organizowana przy szkole przez konsulat lub stowarzyszenie.
• Uczniowie klas 8 i maturalnych: zapytaj o możliwe dostosowania egzaminu dla cudzoziemców w wytycznych CKE.