Czy szkoła będzie mogła sprawdzić plecak ucznia? MEN proponuje kontrolę w razie zagrożenia

Krótko: co się zmienia, a co nie

Na razie nic. 10 listopada 2026 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej skierowało do konsultacji publicznych i uzgodnień projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (numer w wykazie prac rządu: UD494). Dopiero gdy Sejm uchwali ustawę i zostanie ona ogłoszona, dyrektor szkoły zyska nowe uprawnienia. Według projektu ustawa wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu.

Najważniejsza propozycja: dyrektor szkoły lub upoważniony przez niego pracownik mógłby skontrolować zawartość plecaka, torby i odzieży wierzchniej ucznia, a także osoby z zewnątrz, która wchodzi do szkoły lub na jej terenie przebywa. Ministerstwo podkreśla, że chodzi o reakcję na zagrożenie, a nie o codzienne sprawdzanie plecaków.

Jak miałaby wyglądać kontrola

Projekt dopisuje te zasady do art. 68 Prawa oświatowego, czyli do obowiązków dyrektora w zakresie bezpieczeństwa:

• kontrola obejmuje bagaż i odzież wierzchnią, np. kurtkę; nie ma kontroli osobistej, czyli sprawdzania ciała ani innych ubrań;
• można użyć urządzeń wykrywających metal, ale nie oznacza to obowiązku montowania bramek w każdej szkole;
• kontrola musi szanować godność i dobra osobiste kontrolowanego;
• znalezione niebezpieczne przedmioty (np. broń, materiały wybuchowe, pirotechnikę, alkohol, narkotyki) dyrektor odbiera, zabezpiecza i przekazuje Policji; u osób poniżej 18 lat odbiera też papierosy i e-papierosy;
• gdy uczeń jest niepełnoletni, dyrektor zawiadamia rodziców i sąd rodzinny;
• jeśli ktoś odmówi kontroli, dyrektor wzywa Policję, a ta osoba czeka na nią w miejscu wskazanym przez dyrektora.

Ochrona nauczycieli

Projekt zmienia art. 63 Karty Nauczyciela. Nauczyciel ma już ochronę prawną taką jak funkcjonariusz publiczny, ale tylko podczas pracy lub w związku z nią. Ochrona obejmie także atak z powodu wykonywanego zawodu, np. poza szkołą.

Dyrektor i organ prowadzący (zwykle gmina lub powiat) będą musieli zawiadomić Policję lub prokuraturę, gdy wobec nauczyciela popełniono m.in. naruszenie nietykalności, przemoc lub groźbę albo znieważenie. Organ prowadzący zapewni też na wniosek nauczyciela bezpłatną pomoc prawną w postępowaniu karnym, a po sytuacji zagrażającej życiu lub zdrowiu – bezpłatną pomoc psychologiczną.

Wejście do szkoły i szkoły niepubliczne

Zasady wchodzenia i przebywania w szkole mają być obowiązkowo zapisane w statucie, zarówno dla uczniów, jak i dla gości. Statuty przedszkoli mają opisywać nie tylko przyprowadzanie i odbieranie dzieci, ale też pobyt innych osób. Według projektu szkoły i przedszkola dostosują statuty w ciągu 2 miesięcy od wejścia ustawy w życie.

W szkołach prowadzonych przez osoby i firmy prywatne niekaralność założyciela, dyrektora i nauczycieli ma być sprawdzana już przy wniosku o zezwolenie lub wpis do ewidencji. Projekt ułatwia też kontrole takich placówek.

Co mogą zrobić rodzice teraz

Do czasu wejścia ustawy w życie obowiązują obecne zasady i statut szkoły. Warto:

• przeczytać obecny statut szkoły, zwłaszcza zasady bezpieczeństwa i wejścia do budynku;
• porozmawiać z dzieckiem o tym, czego nie wolno przynosić do szkoły, i o tym, że w razie zagrożenia warto od razu powiedzieć dorosłemu;
• jeśli ma się zdanie o projekcie, przeczytać go na stronie Rządowego Centrum Legislacji, gdzie jest też formularz uwag; ministerstwo nie podało w komunikacie, do kiedy trwają konsultacje.