Prace domowe w podstawówce: co dziś mówią przepisy i jak zorganizować naukę w domu

Jakie zasady obowiązują

Od 1 kwietnia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Edukacji z 22 marca 2024 r. zmieniające przepisy o ocenianiu w szkołach publicznych. Dotyczy ono szkół podstawowych.

W klasach 1–3 nauczyciele nie zadają pisemnych ani praktyczno-technicznych prac domowych; wyjątkiem są ćwiczenia usprawniające motorykę małą, np. ćwiczenia graficzne. W klasach 4–8 prace domowe mogą być zadawane, ale nie są obowiązkowe i nie są oceniane — zamiast oceny uczeń powinien dostać informację zwrotną, co zrobił dobrze i co poprawić.

Co pokazała ewaluacja

Ministerstwo zleciło Instytutowi Badań Edukacyjnych ocenę skutków zmiany. Zebrano opinie około 7,5 tys. nauczycieli i dyrektorów z ponad 2 tys. szkół. Według relacji OKO.press dwie trzecie nauczycieli zauważyło spadek motywacji i samodzielności w nauce, a ponad połowa szkół traktowała nieobowiązkowość jak zakaz zadawania prac. Wiceministra Katarzyna Lubnauer podkreślała z kolei, że zmiana nie wpłynęła statystycznie na wyniki egzaminu ósmoklasisty, oraz że większość nauczycieli nie przekazywała uczniom informacji zwrotnej.

3 listopada na stronie IBE pojawiły się rekomendacje zespołu eksperckiego — m.in. zastąpienie pojęcia „praca domowa” określeniem „praca własna ucznia” i doprecyzowanie roli informacji zwrotnej — ale po kilku godzinach zostały zdjęte, a dyrektor instytutu zapowiedział ponowną analizę. Na początku grudnia nie ma więc decyzji o zmianie przepisów.

Co z tego wynika dla rodziców

Do odwołania obowiązują zasady z 2024 r. Brak ocen za prace domowe nie oznacza jednak, że nauka w domu przestała być potrzebna — zwłaszcza w klasach 7–8, przed egzaminem. Szkoła może też w statucie opisać, jak zadaje i omawia nieobowiązkowe zadania; warto to sprawdzić.

• Zapytaj wychowawcę, jak w waszej szkole wyglądają nieobowiązkowe zadania i informacja zwrotna.
• Traktuj zadania od nauczyciela jako okazję do ćwiczenia, a nie jako obowiązek do „odhaczenia”.
• Jeśli zadań nie ma wcale, zaplanuj krótką powtórkę samodzielnie.

Lekka rutyna, która działa

Badania nad uczeniem się wskazują, że najlepiej sprawdzają się krótkie, regularne powtórki i przypominanie sobie materiału z pamięci, a nie długie, sporadyczne sesje. W praktyce wystarczy 15–30 minut dziennie, dostosowane do wieku.

• Klasy 1–3: wspólne czytanie, gry z liczeniem, rozmowa o tym, czego dziecko dziś się nauczyło.
• Klasy 4–6: dziesięć minut przypominania z pamięci, co było na lekcji, i kilka zadań z podręcznika.
• Klasy 7–8: stały plan tygodnia z jedną krótką sesją arkuszy egzaminacyjnych.
• Dla wszystkich: stałe miejsce i pora, telefon poza zasięgiem ręki, przerwa po 25 minutach.

Czego unikać

Nie zamieniaj wolnego popołudnia w drugą szkołę. Dziecko, które ma czas na ruch, sen i zainteresowania, uczy się skuteczniej. Jeśli widzisz, że nauka w domu kończy się konfliktem, porozmawiaj z nauczycielem o tym, co jest naprawdę ważne w danym okresie, i skup się na tym.